Bạn đang xem
Trang chủ > SỎI MẬT > Sỏi Mật Là Gì? Nguyên Nhân Gây Sỏi Mật Và Triệu Chứng Của Bệnh

Sỏi Mật Là Gì? Nguyên Nhân Gây Sỏi Mật Và Triệu Chứng Của Bệnh

Sỏi Mật Là Gì? Nguyên Nhân Gây Sỏi Mật Và Triệu Chứng Của Bệnh
5 (100%) 1 vote

Sỏi mật là gì? Nguyên nhân nào dẫn đến sỏi mật, các dấu hiệu nhận biết, triệu chứng bệnh sỏi mật là gì? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn trả lời những câu hỏi trên.

 

Mật là một chất lỏng màu nâu, thành phần gồm muối mật, cholesterol, bilirubin, và lecithin. Lecithin là chất mầu nâu sậm làm mật và phân có màu nâu.

Túi mật (gallbladder) là một cái túi hình quả lê nằm dưới thùy gan phải. Nó nối liền với gan và ruột bằng một số ống nhỏ. Nhiệm vụ chủ yếu của túi mật là dự trữ mật bởi  mật được tạo thành trong gan rồi theo các ống gan đi vào túi mật sau đó theo ống dẫn chung đi vào tá tràng (duodenum) do tác động của hormone cholecystokinin-pancreozymin tiết ra khi thức ăn vào tới tá tràng và khi thức ăn đã tiêu hóa xong, túi mật thư dãn và lại tiếp tục tích trữ mật, sau đây là một số điều cần biết về bệnh sỏi mật

sỏi mật là gì? nguyên nhân gây sỏi mật
Sỏi mật là gì? Nguyên nhân nào gây bệnh sỏi mật

Sỏi mật là gì?

Sỏi mật là một bệnh về đường tiêu hóa do sự kết tụ của cholesterol và mất cân bằng các thành phần trong dịch mật như muối canxi, cholesterol, billirubin tạo thành sỏi cholesterol hoặc sỏi sắc tố mật.

Sỏi mật có hình dạng là một khối cứng tồn tại trong túi mật và nó được hình thành để tạo nên khi những thành phần của mật như cholesterol có sắc tố mật bilirubin đã kết tủa ra khỏi dung dịch và tạo nên vật thể các đặc trưng vật lý có sự thay đổi làm cho cholesterol bị giảm tính hòa tan thì sỏi sẽ được tạo thành và hầu hết những trường hợp sỏi mật ở Mỹ (80%) là do sỏi cholesterol tạo nên.

Kích thước của sỏi mật có thể nhỏ như hạt cát (sạn túi mật) hay lớn bằng trái banh chơi golf, túi mật có thể tạo nên một sỏi mật lớn, hàng trăm những sỏi nhỏ, hay hỗn hợp cả hai loại.

Sỏi mật có tác dụng cản trở luồng mật luân chuyển trong mật nếu nó nằm tại những ống mật nhỏ dẫn mật từ gan đến ruột bởi ống mật nhỏ này rất có thể là ống gan để mang mật ra khỏi ống dẫn mật (cystic ducts) sau đó luân chuyển mật tới từ gan đến túi mật cuối cùng ống mật chung (the common duct bile) dẫn mật từ những ống mật và ống gan đến ruột non.

Tình trạng gây nên viêm túi mật khi mật ứ trữ trong những chỗ bị nghẽn viêm ống dẫn mật và đôi khi dù rất hiếm gây viêm gan và ống dẫn mật tới tụy tạng nếu bị nghẽn thì những vật bị tích tụ ở tụy tạng và có thể gây nên viêm tụy tạng do sỏi mật

Trong một thời gian dài nếu những ống dẫn mật bị nghẽn tắc đáng kể thì nhiễm trùng hoặc hư hại những cơ quan liên hệ có thể xẩy ra thì triệu chứng báo trước thường gồm nóng sốt vàng da và và đau dai dẳng.

Theo thành phần cấu tạo của sỏi chúng ta chia thành

  • Sỏi cholesterol: là loại sỏi phổ biến nhất và thường có màu vàng với thành phần chủ yếu là cholesterol dư thừa không được hòa tan bởi dịch mật kết tủa với một số thành phần khác tạo thành sỏi.
  • Sỏi sắc tố mật: là loại sỏi có thành phần chủ yếu là bilirubin và các muối canxi tạo thành khi mật chứa quá nhiều bilirubin. Loại sỏi này có màu nâu sẫm hoặc đen.
  • Sỏi hỗn hợp: được hình thành do kết tủa nhiều thành phần khác nhau trong đó có 30-70% thành phần sỏi là cholesterol.

Những người bị bệnh gan viêm trầm trọng thường xuất hiện Sỏi mật bilirubin hay bệnh về thiếu máu (sickle cell anemia) do bilirubin tạo nên biểu hiện là sỏi mật sắc tố thường đậm màu .

Ở phụ nữ ngoài 20 tuổi sẽ xuất hiện Sỏi mật cholesterol đặc biệt là phụ nữ mang thai. Ngoài ra, loại sỏi này còn xuất hiện ở đàn ông trên 60 tuổi hoặc những người bị béo phì.muốn gầy hay xuống cân trong một thời hạn gấp rút, những người dùng thuốc ngừa thai hay những người dùng thuốc làm giảm thấp cholesterol trong máu, những người Mỹ gốc da đỏ và gốc Mễ tây cơ.

Chất cholesterol cứng lại sẽ tạo lên sỏi mật cholesterol có biểu hiện màu vàng xanh.

Nguyên nhân gây bệnh sỏi mật 

Chất cholesterol và bilirubin gây sỏi mật bilirubin và cholesterol có một số yếu tố ảnh hưởng rất nhiều đến việc tạo sỏi nhất là sỏi mật cholesterol.

Mập phì : Hiện tường Mập là nguyên nhân đáng ngại cho sỏi  nhất là phụ nữ và mập phì sẽ làm giảm đi lượng muối mật bài tiết do đó cũng làm tăng hàm lượng cholesterol, cũng làm giảm sự tống xuất túi mật.

Estrogen : Lượng estrogen thặng mà dư do thai nghén nguyên nhân do uống kích thích tố hay do uống thuốc ngừa thai cũng được giả định là làm tăng hàm lượng cholesterol trong máu và làm giảm chuyển động của túi mật, cả hai điều kiện này đều dễ gây nên sỏi.

Chủng tộc : Người Mỹ thổ dân Native Americans trong cơ thể chứa di thể có khuynh hướng làm tiết nhiều cholesterol trong mật chính vì vậy mà tỷ lệ số người có sỏi cao nhất là những người này, đàn ông có sỏi mật thường vào tuổi 60 giữa nhóm người Pima Indians ở Arizona và 70% đàn bà có sỏi trong mật vào tuổi 30 đặc biệt Người Mỹ gốc Mễ Tây cơ cũng có tỷ lệ bị sỏi mật rất cao.

Phái tính : Đàn bà thường bị sỏi mật nhiều hơn đàn ông nhất là độ tuổi 20-60

Tuổi tác : Những người trên 60 tuổi dễ bị sỏi mật hơn

Thuốc làm giảm cholesterol : Thuốc làm giảm cholesterol trong máu làm tăng lượng cholesterol trong mật, và bởi thế cơ hội có sỏi trong mật lại cao hơn.

Bệnh tiểu đường : Những người có bệnh tiểu đường thường có lượng fatty acids triglyce- -rides cao sẽ làm tăng nguy cơ bị sỏi

Xuống ký quá nhanh cũng là nguyên nhân lý do cho gan tạo thêm nhiều hơn cholesterol để chuyển tới mật.

Nhịn đói : Nhịn đói làm giảm chuyển động của túi mật do đó mật tích tụ lại với nồng độ cholesterol cao, dễ gây sỏi

Nhiễm ký sinh trùng : Nhiễm ký sinh trùng đường ruột là đặc điểm của sỏi đường mật xứ nhiệt đới.Vấn đề nhiễm ký sinh trùng đường ruột trong bệnh lý sỏi đường mật được tường trình qua nhiều nghiên cứu của các tác giả vùng nhiệt đới

Biểu hiện của sỏi mật

Biểu hiện thông thường nhất là đau phần bên phải bụng trên chú ý cơn đau có thể kéo dài từ 15 phút đến vài giờ và đôi khi bệnh nhân ói mửa hay đổ mồ hôi những cơn đau có thể cách nhau hàng tuần hàng tháng và đôi khi cả năm.

Phụ thuộc vào vị trí của sỏi tạo lên cường độ đau và biến chứng đến cơ quan liên hệ có thể xẩy ra khi ống dẫn mật bị nghẹt thì bệnh nhân có thể bị viêm túi mật cấp tính (acute cholecystitis) bị nóng sốt đau và có thể bị nhiễm trùng túi mật.

Nếu sỏi mật nằm trong ống dẫn mật chung thì có thể gây nhiễm độc ống dẫn mật chung và khi sỏi thoát khỏi ống mật vào trong tụy tạng nó có thể gây viêm tụy tạng.

Các triệu chứng sỏi mật

Để người bệnh có thể tự xem xét đánh giá lại sức khỏe của bản thân xem mình có mắc sỏi mật hay không, chúng tôi tổng hợp một số triệu chứng của bệnh như sau:

  • Rối loạn tiêu hóa: đây là triệu chứng đầu tiên nhưng lại dễ bị người bệnh nhầm tưởng với bệnh đau dạ dày do có các triệu chứng như đầy bụng, chán ăn, chậm tiêu, buồn nôn hoặc nôn ói…
  • Đau bụng mạn sườn: có thể xuất hiện các cơn đau dữ dội hoặc âm ỉ, đau lâu hay chỉ thoáng qua ở vùng dưới sườn bên phải hoặc vùng thượng vị. Cũng rất khó phân biệt với các biểu hiện của bệnh đau do dạ dày, tá tràng, đại tràng. Tuy nhiên, đau do bị sỏi mật thường tăng lên khi ăn no còn đau dạ dày thường tăng khi đói.
nguyên nhân sỏi mật và triệu chứng bệnh sỏi mật
Bệnh sỏi là nguyên nhân gây ra những cơn đau dữ dội bên sườn hoặc vùng thượng vị
  • Vàng da: Biểu hiện đầu tiên có thể là nước tiểu có màu vàng sậm, tiếp theo là vàng mắt và cuối cùng là vàng da khi sỏi quá lớn gây thương tổn nặng ở túi mật hoặc trường hợp sỏi túi mật rơi xuống đường mật chính gây tắc nghẽn làm vàng da.
  • Sốt là biến chứng của người bị bệnh túi mật, sỏi mật hay bùn mật xảy ra khi túi mật bị nhiễm trùng.

Xem thêm: Bệnh sỏi mật có nguy hiểm hay không?

Chẩn đoán bệnh sỏi mật

Bệnh nhân cần cho y sĩ biết triệu chứng của mình càng nhiều triệu chứng, càng chi tiết càng tốt khi đến khám bệnh bác sĩ. Nếu nghi là có sỏi trong túi mật thì thử nghiệm chức năng gan giúp cho biết được tình trạng bệnh căn cứ trên thông số thử nghiệm máu.

Cho uống thuốc uống cholesystogram (OCG) có chất cản quang rồi chụp quang tuyến X và siêu âm bụng là hai phương pháp thường được dùng khi  thử nghiệm này có hiệu nghiệm trong 95% trường hợp chẩn bịnh và hiện nay chuẩn bệnh bằng siêu âm rất thông dụng.

Có thể áp dụng nội soi ngược dòng chụp X quang đường mật và tụy tạng nghĩa là mật tụy sẽ được ngược dòng qua nội soi-endoscopic retrograde cholangiopancreatography – ERCP hay dùng kim luồn xuyên tới vùng gan và ống mật  để chụp đường mật qua da xuyên gan-percutaneous transhepatic cholangiography -PTC và cũng được dùng tùy theo tình trạng của bệnh nhân.

Với những sỏi không gây triệu chứng thì có thể theo dõi và chưa cần phải làm gì. Trong trường hợp có sỏi mật và túi mật viêm cấp tính thì cần mổ cắt bỏ túi mật (cholecystectomy).

Biện pháp phòng ngừa bệnh sỏi mật

Là bệnh có thể phòng ngừa được nên mỗi chúng ta đều cần biết cách phòng tránh để bản thân không mắc phải căn bệnh này. Một số biện pháp giúp ngừa bệnh sỏi thận như:

  • Có chế độ ăn uống khoa học, cân bằng giữa các nhóm chất dinh dưỡng ít chất béo, ăn nhiều rau củ quả, trái cây…
  • Thường xuyên tập thể dục thể thao để tăng cường sức khỏe, tránh béo phì.
  • Có lối sống lành mạnh tránh xa các chất kích thích làm ảnh hưởng sức khỏe như rượu, bia, nước ngọt có gas…
  • Ngoài phòng ngừa thì chế độ ăn nhiều rau xanh, hạn chế dầu mỡ, ít cholesterol sẽ nâng cao hiệu quả điều trị bệnh sỏi mật đáng kể.
  • Thực hiện việc ăn chín uống sôi, tẩy giun định kỳ 6 tháng/ lần, không ăn thức ăn đường phố, quà vặt…
  • Cần thăm khám định kỳ với những người đang bị sỏi mật và đến ngay cơ sở chuyên khoa để điều trị khi có dấu hiệu bệnh đang nặng lên như đã nêu bên trên.

Tham khảo thêm:

Trả lời

Top
Hotline: 0918102277
Nhắn tin facebook Zalo: 0918102277