Bạn đang xem
Trang chủ > SỎI TIẾT NIỆU > Sỏi tiết niệu những điều nên biết

Sỏi tiết niệu những điều nên biết

Sỏi tiết niệu những điều nên biết
4.5 (90%) 4 votes

Hôm nay mình sẽ đem đến cho mọi người những thông tin hữu ích về sỏi tiết niệu nhé, đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc suy thận mãn tính, một căn bệnh mà ai cũng không mong muốn mình là bệnh nhân. Khi hiểu rõ về sỏi bạn chắc chắn sẽ tìm hiểu đến những bài thuốc tán sỏi thận để phòng ngừa cũng như điều trị nó nếu mắc phải.

Thông thường sỏi thường gặp ở lứa tuổi từ 20 đến 60, chủ yếu là ở nam giới nhiều hơn. Nguyên nhân phát sinh sỏi chủ yếu là do chế độ ăn uống không hợp lý như ăn quá nhiều thức ăn giàu protein, đường hay uống ít nước…. Một vài nguyên nhân khác đến từ dị tật bẩm sinh …..

Bạn nên xem:

Người bị sỏi thận ăn kiêng gì

Dấu hiệu phát hiện bị sỏi thận

Đau thận ở vị trí nào phải làm sao hết đau

Sỏi tiết niệu có mấy loại, cách phòng tránh và điều trị sỏi đường tiết niệu

Điều trị viêm thận do nhiễm trùng đường tiết niệu có khó không?

Đặc điểm của bệnh sỏi tiết niệu đó là những triệu chứng có thể cảm nhận được ngay như những cơn đau ở một bên, rất dữ dội, đột ngột và theo từng cơn, đôi khi co thắt lại ở vùng thắt lưng. Kèm theo đó là những triệu chứng buồn nôn, vã mồ hôi, mắc tiều nhưng khó đi

Ảnh minh họa
Những Điều Cần Biết Về Sỏi Tiết Niệu

Sỏi tiết niệu là gì?

  • Sỏi tiết niệu là sỏi nằm ở các cơ quan thuộc hệ tiết niệu (bao gồm sỏi thận, sỏi niệu quản, sỏi bàng quang, sỏi niệu đạo…). Đây là tình trạng bệnh lý đã được đề cập đến từ rất lâu trong y văn và là một bệnh thường gặp, dễ gây biến chứng như nhiễm trùng, suy thận cấp hoặc mạn tính.
  • Nam giới có tỷ lệ mắc cao hơn nữ từ 2-3 lần. Sỏi gặp nhiều ở người trưởng thành hơn là ở trẻ em và người già.
  • Những người sinh sống ở những nơi khí hậu nóng và khô cằn tỷ lệ mắc sỏi cao hơn.
  •  Đây là bệnh lý khi sỏi rơi xuống nằm tại cơ quan thuộc hệ niệu tiết bao gồm : sỏi niệu quản, sỏi bàng quang, sỏi thận, sỏi niệu đạo… Nó dễ gây tổn thương, nhiễm trùng ở khu vực có sỏi dẫn đến nhiều hệ lụy khác
  •  Đôi với nam giới thì khả năng mắc bệnh cao gấp 2 đến 3 lần so với nữ giới, theo thống kế thì chủ yếu ở những người trưởng thành
  • Khu vực khô cằn, khí hấu nóng thì tỷ lệ con người mắc sỏi cao hơn

Các yếu tố hình thành sỏi tiết niệu:

  • Sỏi tiết niệu do nhiều nguyên nhân và nhiều yếu tố phức tạp gây nên.
  • Quá trình hình thành sỏi thường bắt nguồn từ các muối khoáng hòa tan trong nước tiểu. Khi có những rối loạn về mặt sinh lý bệnh học và có những yếu tố thận lợi như giảm lưu lượng nước tiểu, nhiễm khuẩn tiết niệu, dị dạng đường tiết niệu hoặc có yếu tố di truyền thì các muối khoáng hòa tan sẽ kết tinh từ một nhân nhỏ rồi lớn dần thành sỏi.
  • Có rất nhiều nguyên nhân và yếu tố khác nhau dẫn đến việc hình thành sỏi
  •  Chủ yếu vẫn  là do các muối khoáng bị kết tủa kết hợp với lưu lượng nước tiểu không thuận lợi. theo thời gian nó kết tinh lại từ nhỏ đến lớn dần và hình thành sỏi.
  • Yếu tố nào tạo điều kiện thuận lợi để thúc đẩy quá trình hình thành sỏi nhất
  • Các thành phần urate, ph nước tiểu thấp, cystine, uống nước không đủ…. Dẫn đến nước tiểu cô đặc tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành sỏi. Trong thực phẩm ăn uống có chưa nhiều oxalate, canxi cũng là yếu tố thuận tiện cho việc hình thành sỏi
  •  Một vài loại thuốc như diamox, lợi tiểu, vitamin D, C, theophyline … cũng là tác nhân giúp quá trình hình thành sỏi tăng cao

Một số yếu tố thuận lợi thúc đẩy quá trình hình thành sỏi:

  • Urate, cystine, pH nước tiểu thấp, uống ít nước, một số sản phẩm chuyển hóa của vi khuẩn hoặc các nguyên nhân dẫn đến cô đặc nước tiểu là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quá trình hình thành sỏi. Khẩu phần ăn có nhiều oxalate cũng là một yếu tố thuận lợi.Tuy nhiên vai trò của ăn thức ăn có nhiều canxi gây tăng nguy cơ hình thành sỏi là không rõ ràng.
  • Ngày nay việc hạn chế canxi trong khẩu phần ăn không còn là phương pháp hiệu quả để ngăn ngừa sỏi thận tiết niệu.
  • Một số loại thuốc như Acetazolamide (Diamox), thuốc lợi tiểu quai, Glucocorticoids, Theophyline, Vitamin D và C là những tác nhân thúc đẩy quá trình hình thành sỏi canxi.
  • Lợi tiểu nhóm Thiazides, Salicylate, Probenecid, Allopurinol là những tác nhân thúc đẩy quá trình hình thành tạo sỏi axit uric. Khi dùng thuốc như Triamterine, Acyclovir, Indinavir các thuốc này sẽ lắng đọng lên sỏi đã hình thành và làm sỏi phát triển nhanh và to hơn.

Một số loại sỏi đường tiết niệu thường gặp và quá trình hình thành sỏi

Sỏi Canxi:

  • Nguyên nhân chính là tình trạng nước tiểu bị quá bão hòa về muối canxi do tăng hấp thu canxi ở ruột hoặc tăng tái hấp thu canxi ở ống thận. Xét nghiệm nước tiểu sẽ thấy canxi niệu tăng rất cao. Bình thường thận đào thải khoảng 300 mg canxi qua nước tiểu trong 1 ngày, trong trường hợp nước tiểu bị quá bão hòa về muối canxi lượng canxi đào thải qua nước tiểu có thể tăng lên 800-1000mg/24h với chế độ ăn bình thường.
  • Nguyên nhân thứ 2 là giảm citrat niệu. Citrat niệu có tác dụng ức chế kết tinh các muối canxi. Khi có toan máu, nhiễm khuẩn tiết niệu, hạ Kali máu thì thường citrat niệu giảm. Khi thiếu citrat nước tiểu sẽ bão hòa muối canxi tạo điều kiện kết tinh sỏi.
  • Nguyên nhân thứ 3 là nước tiểu quá bão hòa về Oxalat. Thức ăn chứa nhiều oxalat như rau chút chít, đại hoàng hoặc trong trường hợp ngộ độc vitamin C sẽ dẫn đến tình trạng này. Ở người bị viêm ruột, cắt một phần ruột non cũng thường thấy tăng oxalat niệu và có sỏi oxalat, những người có rối loạn hệ thống men chuyển hóa ở gan do di truyền gây tăng bài xuất acid oxalic để tạo thành oxalat cũng dễ có sỏi oxalat.
  • Hình thành do nước tiểu bị bão hòa, trong khi đó lượng canxi tăng lên quá mức 300mg trong nước tiểu trong ngày sẽ khiến thận không thể đào thải kịp. Từ đó dẫn đến việc tích tụ tạo nên sỏi

Sỏi acid uric:

  • Nguyên nhân là do nước tiểu quá bão hòa acid uric tạo điều kiện gây sỏi urat và thường có tăng acid uric niệu đi kèm. Sỏi acid uric gặp trong tăng acid uric máu, bệnh goutte, trong một số trường hợp di truyền.

Sỏi struvit:

  • Sỏi struvit là do nhiễm khuẩn lâu dài đường tiết niệu, vi khuẩn giải phóng men urease, men này phân giải ure gây tổng hợp ammoniac trong nước tiểu giảm, dẫn tới làm giảm hòa tan struvit (MgNH4PO46H2O) tạo điều kiện hình thành sỏi.

Sỏi cystin:

  • Sỏi cystin là do cystin bị đào thải nhiều qua thận nhưng ít hòa tan nên dễ đọng thành sỏi

Sỏi tiết niệu gây ra những hậu quả gì?

  • Sỏi tiết niệu thường xuất hiện ở nơi có dòng nước tiểu yếu hoặc đường tiểu quá nhỏ, uốn khúc, bị hẹp hay tắc nghẽn, do đó những vị trí có sỏi thường là thận, niệu quản chậu hoặc sát bàng quang, cổ bàng quang, niệu đạo, lỗ sáo. Sự di chuyển của sỏi, nhất là những sỏi có gai nhọn sẽ cọ xát vào đường niệu gây ra những cơn đau lưng, đái ra máu nếu sỏi ở thận, niệu quản.
  • Sỏi tại bàng quang, niệu đạo sẽ gây đái buốt, đái rắt, đái khó.
  • Nếu sỏi bị kẹt trong đài thận, sỏi sẽ chèn ép làm bế tắc đài thận nên đài thận giãn, lâu dần thận sẽ giãn mỏng như một túi nước. Khi các đài thận bị ứ nước tiểu, sẽ tạo ra áp lực cao tác động vào thần kinh thận và vỏ thận gây ra cơn đau quặn thận.
  • Khi sỏi cọ xát vào đường niệu thì nguy cơ niêm mạc bị phù nề, viêm, là điều kiện tốt cho vi khuẩn xâm nhập gây viêm nhiễm đường tiểu. Người bệnh sẽ thấy đau lưng, đái buốt, đái rắt, đái đục.
  • Nếu sỏi gây nhiễm khuẩn nặng sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như suy thận. Nếu thận ứ mủ nhiều giãn to đài bể thận có thể phải cắt bỏ thận.
  • Tắc nghẽn đường tiểu làm tồn đọng nước tiểu gây viêm nhiễm lâu ngày sẽ dẫn đến xơ hóa thành đường tiểu kể cả đài thận.
  • Viêm nhiễm nặng ở đường tiểu còn làm hoại tử đường tiểu, xuất hiện các lỗ rò ở bàng quang, niệu quản. Sự hiện diện lâu ngày của sỏi hai bên niệu quản hay sỏi thận một bên còn bên kia sỏi niệu còn dẫn đến hiện tượng vô niệu (không có nước tiểu). Chức năng thận sẽ bị giảm nếu có sỏi ở hai bên thận, nhất là khi có sự kết hợp của viêm nhiễm gây ra suy thận cấp hoặc mạn tính.

Chẩn đoán sỏi tiết niệu như thế nào?

Nơi sỏi trú ngụ, đường tiết niệu bị kích thích đưa đến co thắt, … gây tăng áp lực đột ngột ở đài – bể thận làm nên các cơn đau quặn thận . Đầu tiên chỉ đau ê ẩm vùng thắt lưng, đau tăng lên khi vận động nặng, đi đường dài, đạp xe…

Những dấu hiệu của cơn đau quặn thận

  • Đau: Tính chất đau dữ dội, mãnh liệt, cảm giác bị co thắt bên trong, lăn lộn, không nằm ở tư thế nào để giảm đau, nôn và buồn nôn. Vị trí: Vùng hố sườn lưng 1 bên hay 2 bên cả vùng hạ sườn. Tức nói khi vỗ vào hố lưng, có thể sờ thấy thận nếu to, chạm thận-bập bềnh thận dương tính. Hướng lan: Từ hố thắt lưng lan xuống dưới hoặc ra phía trước đến hố chậu rồi bộ phận sinh dục ngoài và mặt trong đùi.
  • Tiểu tiện: Tiểu máu, sau cơn đau quặn thận, máu toàn bãi, thường tái phát khi bệnh nhân rung chuyển nhiều và mạnh, đỡ dần khi nghỉ ngơi. Ngoài máu có thể tiểu ra mủ (dấu hiệu cần nghĩ đến sỏi thận), tiểu buốt hay gắt (nếu viêm đài – bể thận).
  • Sốt: Sốt cao, rét run nếu có viêm đài – bể thận.
  • Ban đầu bạn có thể chỉ thấy những cơn đau ê ẩm ở vùng thắt lưng, cơn đau sẽ tăng lên khi bạn vận động hay đi đái, và nặng hơn là những cơn đau co thắt, đau quàn quại kèm theo những triệu chứng buồn nôn
  • Đôi khi người bệnh sỏi có thể đi ra máu hay tiểu ra mủ, lúc đi rất buốt và gắt
  • Triệu chứng khác nữa là có thể lên cơn sốt cao, rét run ngườ

Xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh

  • Nhằm mục đích chẩn đoán xác định sỏi, chẩn đoán biến chứng do sỏi gây ra và tìm nguyên nhân thuận lợi tạo sỏi.
  • Cần biết lựa chọn từng phương pháp từ đơn giản đến phức tạp phù hợp với từng trường hợp.
  • Để chắc chắn cần xét nghiệm nước tiểu: Tìm các tinh thể (calci oxalat hay phosphat, acid uric, citrat, magnesium…), đo pH, cấy nước tiểu. Siêu âm, chụp thận UIV, UPR hay không chuẩn bị
  • Xét nghiệm máu: Định lượng hormon tuyến cận giáp, công thức máu…
  • Lựa chọn phương pháp thăm dò nào do bác sĩ khám và quyết định
  •  Xét nghiệm nước tiểu được ưu tiên hàng đầu để thấy được hàm lượng các hợp chất hay các tinh thể gây nên sỏi
  • Dù là bị sỏi gì thì bạn cũng có thể áp dụng những thuốc tán sỏi  kết hợp uống nhiều nước để tống nó ra khỏi cơ thể càng sớm càng tốt
  •  Nếu đã bị tổn thương bên trong cần điều trị gấp để tránh tạo điều kiện thuận lợi cho hình thành sỏi

Người có sỏi tiết niệu khi nào cần vào viện cấp cứu?

Bệnh nhân cần được vào viện ngay khi được chẩn đoán có 1 trong các tình trạng dưới đây:

  • Ứ mủ bể thận do sỏi bể thận hoặc niệu quản.
  • Vô niệu – suy thận do tắc nghẽn niệu quản 2 bên hoặc 1 bên ở thận duy nhất còn chức năng.
  • Bệnh nhân không có khả năng uống thuốc do bị nôn dai dẳng, suy kiệt, hoăc cao tuổi hay những bệnh nhân đau dữ dội nhưng không đáp ứng với các thuốc giảm đau thông thường.
  • Đái máu đại thể liên tục
  • Suy thận mạn giai đoạn cuối do sỏi

Lời khuyên phòng bệnh sỏi tiết niệu

  • Với bất kỳ loại sỏi nào cũng cần: Uống nhiều n­ước, đảm bảo lượng nước tiểu khoảng >2.5 lít/ngày.
  • Điều trị các đợt nhiễm khuẩn, viêm thận bể thận.Điều trị các biến chứng hay các yếu tố thuận lợi dễ gây hình thành sỏi.
  • Khi biết được nguyên nhân hay thành phần của sỏi thì phải điều trị theo nguyên nhân

Trả lời

Top